Ngày 16/05/2026, Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Kiến trúc thích ứng biến đổi khí hậu & phòng chống thiên tai: Giải pháp từ quy hoạch đến thiết kế công trình” đã diễn ra tại Trung tâm Hành chính TP. Đà Nẵng, thu hút hơn 300 đại biểu tham dự. Chương trình quy tụ nhiều chuyên gia đầu ngành, kiến trúc sư, nhà khoa học, nhà quản lý cùng đại diện các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực quy hoạch, xây dựng và môi trường.
Sự kiện do Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp với UBND TP. Đà Nẵng tổ chức, cùng sự tham gia của Sở Xây dựng Đà Nẵng, Hội Kiến trúc sư TP. Đà Nẵng và Kienviet Media.
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Lê Quang Nam – Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng cho biết biến đổi khí hậu đang khiến thiên tai ngày càng cực đoan và khó dự báo. Theo ông, mỗi vùng miền đang phải đối mặt với những dạng rủi ro khác nhau: miền Bắc và miền Trung liên tục chịu tác động từ bão, lũ và sạt lở; trong khi khu vực phía Nam gặp tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn và sụt lún do nước biển dâng. Những biến động này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống dân sinh mà còn tác động mạnh tới kinh tế, an ninh lương thực và quá trình phát triển đô thị.
Ông cũng nhận định nhiều giải pháp phòng chống thiên tai từng được áp dụng trước đây đang dần bộc lộ hạn chế khi phải đối diện với các kịch bản khí hậu mới có mức độ khắc nghiệt cao hơn.
Tại hội thảo, ông Lê Quang Nam nhắc lại trận lũ lớn xảy ra tại Đà Nẵng vào cuối tháng 10/2025 với mực nước vượt các đỉnh lũ từng ghi nhận trong các năm 1999, 2007 và 2009. Theo ông, thực tế này cho thấy những hiện tượng từng được xem là hiếm gặp hoàn toàn có thể tái diễn trong thời gian ngắn hơn dự báo trước đây.
Chia sẻ quan điểm tại chương trình, TS.KTS Phan Đăng Sơn – Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng quy hoạch và kiến trúc cần được nhìn nhận như một lớp “lá chắn chủ động” trước thiên tai, thay vì chỉ đơn thuần là công cụ tổ chức không gian sống. Ông nhấn mạnh vai trò của kiến trúc trong việc nâng cao khả năng chống chịu cho đô thị và cộng đồng trước các tác động khí hậu ngày càng phức tạp.
Theo TS.KTS Phan Đăng Sơn, chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu cần tập trung vào ba định hướng lớn. Thứ nhất là chủ động thích nghi với điều kiện tự nhiên thay vì đối đầu, đồng thời tăng cường các giải pháp phi công trình. Thứ hai là rà soát hệ thống chính sách, quy hoạch đô thị theo hướng ưu tiên phòng ngừa rủi ro, hạn chế san lấp ao hồ, sông suối hoặc xâm lấn không gian thoát nước tự nhiên. Thứ ba là đẩy mạnh đầu tư công nghệ nhằm nâng cao khả năng dự báo, cảnh báo sớm và tăng năng lực ứng phó thiên tai.
Tiếp nối phần tham luận tổng quan là các chia sẻ chuyên sâu từ nhiều chuyên gia trong lĩnh vực kiến trúc và quy hoạch. TS Nguyễn Tất Thắng (Viện Kiến trúc Quốc gia) mang đến góc nhìn lý luận, phê bình kiến trúc; TS Hoàng Đức Anh Vũ (Đại học Kiến trúc Đà Nẵng) phân tích mô hình “thành phố bọt biển”; trong khi nhóm Think Playgrounds đề cập đến các tiếp cận mang tính phản biện và cộng đồng.
Từ những tham luận này, hội thảo đã làm rõ xu hướng phát triển mô hình kiến trúc mới dựa trên ba yếu tố cốt lõi gồm: tính linh hoạt (flexibility), khả năng chống chịu (resilience) và tính cộng sinh (symbiosis). Các khái niệm không còn dừng ở lý thuyết mà được minh họa bằng nhiều mô hình thực tiễn có thể triển khai trong điều kiện Việt Nam.
Một trong những điểm đáng chú ý của hội thảo là sự xuất hiện của các chủ đề còn khá mới trong các diễn đàn kiến trúc hiện nay. TS.KTS Lê Đức Viên đề cập đến nội thất thích ứng ngập lụt; giảng viên Võ Trọng Nghĩa đưa ra góc nhìn về “phần còn lại của mật độ xây dựng” như một chỉ số sinh thái mới; còn Think Playgrounds nhấn mạnh vai trò của các không gian công cộng quy mô nhỏ như vùng đệm sinh thái – xã hội trong đô thị.
Những tiếp cận này cho thấy khái niệm “kiến trúc thích ứng” đang được mở rộng đáng kể, không chỉ giới hạn ở quy mô công trình mà còn bao trùm cả nội thất, không gian cộng đồng và hệ thống quản trị đô thị.
Hội thảo cũng ghi nhận sự tham gia tích cực của nhiều doanh nghiệp và đơn vị thực hành kiến trúc với các giải pháp thực tiễn như nhà lắp ghép xanh của XMArchitect, mô hình kiến trúc lưỡng cư của CTA, giải pháp công trình công nghiệp từ DINCO hay phương pháp co-design cộng đồng của Nhà Chống Lũ. Điều này cho thấy lĩnh vực kiến trúc thích ứng tại Việt Nam đang dần chuyển từ phạm vi nghiên cứu học thuật sang giai đoạn ứng dụng và phát triển thị trường.
Nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng tư duy “khắc phục hậu quả” cần được thay thế bằng chiến lược “phòng ngừa và thích ứng chủ động”. Trong đó, quy hoạch và kiến trúc phải đóng vai trò nền tảng ngay từ giai đoạn tổ chức không gian, nhằm giảm thiểu rủi ro thiên tai cho đô thị và cộng đồng dân cư.
Không chỉ là diễn đàn trao đổi chuyên môn, hội thảo còn hướng tới mục tiêu kết nối tri thức học thuật với thực tiễn quản lý và triển khai dự án. Các nội dung thảo luận được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng những khuyến nghị phù hợp với điều kiện phát triển đô thị tại Việt Nam, đặc biệt ở khu vực miền Trung – nơi chịu ảnh hưởng nặng nề từ biến đổi khí hậu và thiên tai.
Trong khuôn khổ chương trình, Ban tổ chức cũng phát hành kỷ yếu hội thảo khoa học tổng hợp các tham luận đã được tuyển chọn và phản biện chuyên môn. Đây được xem là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích dành cho giới chuyên môn, cơ quan quản lý cũng như các tổ chức quan tâm đến phát triển đô thị bền vững và thích ứng khí hậu.