Nhật Bản chính thức nối lại ODA với VN: Minh bạch hóa quá trình đấu thầu

TT (Hà Nội) – Hôm qua 31-3 tại Hà Nội, VN và Nhật Bản ký công hàm nối lại viện trợ phát triển chính thức (ODA) của Nhật cho VN sau “sự cố” PCI. Trước đó, Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (Jica) – đang điều phối viện trợ của Nhật tại VN – tổ chức họp báo về sự kiện này. Một thông điệp liên tục được lặp lại: mong VN sử dụng ODA hiệu quả và không để sự cố đáng tiếc xảy ra nữa.

14g ngày 31-3, chỉ vài giờ trước khi kết thúc năm tài khóa của Nhật Bản, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch – đầu tư Võ Hồng Phúc và Đại sứ Nhật Bản Sakaba Matsuo đại diện hai chính phủ đã ký công hàm nối lại viện trợ ODA của Nhật Bản cho VN. Đến 15g cùng ngày tại Tokyo, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn cũng chính thức đặt bút ký với lãnh đạo Jica về hiệp định vay vốn ODA cho năm tài khóa 2008 với tổng trị giá lên tới 900 triệu USD.

Theo tuyên bố tại lễ ký kết, 900 triệu USD vốn ODA Nhật Bản dành cho VN sẽ được rót vào bốn dự án: xây dựng tuyến đường sắt Hà Nội từ Nam Thăng Long vào phố Trần Hưng Đạo, dự án cải thiện môi trường TP Hải Phòng, dự án thoát nước Hà Nội giai đoạn II và dự án cải tạo mạng lưới đường quốc lộ giai đoạn II.

Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch – đầu tư Võ Hồng Phúc, từ trước đến nay VN vẫn luôn sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ODA, các đoàn kiểm tra của Quốc hội, Chính phủ Nhật Bản sang VN khảo sát đều công nhận điều đó. Vụ việc PCI, theo ông Phúc, chỉ là “cái gai”, đã làm gián đoạn viện trợ ODA trong thời gian ngắn. Qua vụ việc này, hai bên đã đưa ra nhiều giải pháp để sử dụng ODA hiệu quả. Thời gian tới, theo ông Phúc, hi vọng ODA Nhật Bản dành cho VN vẫn tiếp tục tăng.

Đại sứ Sakaba Matsuo lấy làm tiếc về vụ việc không hay đã xảy ra trong lĩnh vực ODA và khẳng định cả hai chính phủ VN và Nhật Bản đã cùng thống nhất coi đây là vụ việc nghiêm trọng, hai bên cùng nỗ lực giải quyết mới có cuộc ký kết nối lại ngày 31-3. Ông Sakaba Matsuo công nhận “toàn bộ sự việc vẫn chưa rõ ràng” và khẳng định còn phải xem việc thực hiện các biện pháp chống tái phát tình trạng tham nhũng trong các dự án ODA.

Trả lời phỏng vấn báo chí, Đại sứ Sakaba khẳng định không hề có điều kiện tiên quyết nào cho việc nối lại ODA được phía Nhật đưa ra cho VN, tuy nhiên Nhật Bản đã yêu cầu cần công khai và minh bạch hóa quá trình đấu thầu các dự án sử dụng vốn ODA. Ông Sakaba cam kết ngay năm 2009, Nhật Bản sẽ nghiên cứu một số dự án để tiếp tục tài trợ cho VN. Các dự án cụ thể, theo ông Võ Hồng Phúc, là dự án Khu công nghệ cao Láng – Hòa Lạc, đường sắt cao tốc Bắc – Nam cùng nhiều dự án phát triển giao thông đô thị ở Hà Nội và TP.HCM…

Trả lời báo chí trong cuộc họp báo trước lễ ký kết nối lại ODA, ông Tsuno Motonori, trưởng đại diện JICA văn phòng tại VN, tuyên bố sẽ giám sát chặt hơn với nhiều biện pháp mới để phòng chống tham nhũng ODA từ Nhật. Ông nói: “VN, Nhật Bản đã lập ra Ủy ban hỗn hợp phòng chống tham nhũng trong ODA. Chúng tôi mong vụ tham nhũng trong dự án ODA không xảy ra nữa. Để làm được điều này, không chỉ yêu cầu lập đường dây nóng cho phép tiếp nhận các thông tin tố cáo tham nhũng trong ODA, chúng tôi cũng yêu cầu công khai các thông tin về đấu thầu. Trong các dự án ODA cụ thể, bên cạnh ban quản lý dự án và nhà thầu, sẽ áp dụng mời bên thứ ba tham gia đánh giá, thẩm định thầu để tránh tiêu cực, móc nối giữa hai bên. Đơn vị thứ ba này sẽ thuộc Cục Quản lý đấu thầu, Bộ Kế hoạch – đầu tư. Việc thêm một cơ quan thứ ba sẽ giúp tăng tính minh bạch trong đấu thầu”.